ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
431
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
خزميان و فربيون جنانك بباب « 1 » نفخه شكم ياذ كردم و اكر كار خمره « 2 » كند به آتش خوب اايذ ، و حقنه كند آنك باذها را بشكند و نسخت اين حقنه ياذ كنم . باز اكر بدينهمه به نشوذ و بىهوش كردذ لعاب اسبغول خورذ تا كرمى كم شوذ و باذ كم شوذ « 3 » كى جون « 3 » بلغم بميان طبقات روذكانيها كرد آيذ و تحليل بديرد و راه نيابذ كه بيرون آيذ درد بيفزايذ « 4 » اكنون كرمى را كم بايذ كردن تا تحليل نيفتد و درد كم شوذ و باز اندكاندك همين علاجها « 5 » ببايذ كردن و شكم ببايذ آوردن تا بلغم كم كردد ، كى سبب قولنج بلغمى غذاهاء بلغمى بوذ و سبب قولنج ريحى « 6 » بلغم « 7 » ( f . 343 ) جن اينهمه كرد شراب به كار دارذ و غذا كمتر كند و اكر بلغم اندكاندك تحليل بديرذ و باذ كيرذ علاج هم بدين « 8 » قياس بوذ كياذ كردم « 9 » و بايد تا حيله « 9 » خواب كند و غذا نخورد تا بلغم ببرّد و اندكاندك ببالايذ و درد بروذ . و اما آنك از سودا بوذ علاج وى ان بوذ كى اندر سركا بجوشانى فوذنج و جعده و سداب « 10 » و سعتر ، و شكم « 11 » بر ان « 11 » سركا كماد كنى و بخته « 12 » بوى تر كنى و كرم به شكم برنهذ « 13 » و « 14 » آب كرّويا و زيره بياشامذ « 15 » و حقنهاى كند كباذ را بكشايذ جن درد بنشيند مطبوخ افتيمون به كار دارذ و علاج آن كند كه سبرز قوى كند « 16 » بدانك درد قولنج ماننده بوذ به درد كرده
--> ( 1 ) - ف : « بباب » ندارد ( 2 ) - ف : ظ . خنبره م : ظ . حمره ( 3 - 3 ) - ف : جه ( 4 ) - ف : بفزايد ب ه : افزوده . جون كرمى بجاى ماند ( 5 ) - ف : علاج ( 6 ) - ب ه : هم ( 7 ) - ب ه : باشد ( 8 ) - ف : برين ( 9 - 9 ) - ف : بايد تا حيلة ( 10 ) - ب ه : و شونيز ( 11 - 11 ) - ف : را بدان ( 12 ) - ب ه : شنفته - خرقه ( 13 ) - ب ه : آن خرقه ( 14 ) - ف : به شكم بر برنهى ( 15 ) - ب ه : صفت كوارش زيره . . . در سركه فرغار كرده . . . صد درم سداب . . . درم بلبل زنجبيل . . . بيست درم بوره . . . ده درم همه بكوبد و بانكبين معجون . . . و بعضى از . . . و در بعضى نسخها اينهمه بر . . . ( 16 ) - ف : قوى كردد . ب ه : و